Boterham: waar komt dat woord eigenlijk vandaan?

Onze Nederlandse taal kent vele prachtige woorden. Iedere woensdag plaatsen we hier een stukje over de herkomst van een woord. Vandaag staat boterham in de schijnwerpers. Waar komt het woord vandaan en wat betekent het nou precies?

Heerlijk joh, een vers gebakken boterham met roomboter en kaas. Hollandser wordt het niet.

Boterham, het is een woord dat we dagelijks gebruiken, maar hoe vaak staan we er bij stil wat we nou eigenlijk zeggen. Boterhammen komen van brood, maar worden vernoemt naar boter en ham; het beleg. Een beetje vreemd, toch?

Een boterham is volgens Van Dale (1) een sneetje brood met boter of een broodmaaltijd. Ook de Etymologiebank (2) spreekt van een snee brood. Volgens hen stamt het woord af van beboterd brood. Het gedeelte ham kunnen ze niet volledig verklaren, maar er wordt wel gesproken over een oud Hollands woord: (h)am(me). Dat betekent een afgesneden stuk eten of een homp.

Als we bij boterham dus aan het vlees denken, dan zitten we helemaal verkeerd. Zelfs als het niet van het middeleeuwse hamme afstamt. De kans bestaat namelijk ook dat het woord van rammen of remmel afstamt. Dat is dan weer een ouderwets woord voor, je raad het al, een snee brood (3). In diezelfde tijd werd er trouwens ook gesproken over boterhomp, met een beetje fantasie en een eeuw aan taalkundige verbastering kan je daar makkelijk boterham in terugzien, toch?

Ach, wat de geschiedenis dan ook mag zijn en hoe je het dan ook mag noemen, bammetje, boterham, sandwich (vernoemd naar de graaf van het Engelse Sandwich): brood is gewoon lekker. Versgebakken, goede korst en lekker warm. Wie geniet daar nou niet van?

Ben jij nou ook benieuwd naar de herkomst van een bepaald woord? Laat het dan zeker weten. Je kan hier een verzoekje insturen en wie weet heb je dan volgende week je antwoord.


1 Van Dale. (2014). Woordenboek. Pocketwoordenboek Nederlands . Utrecht, Utrecht, Nederland: Van Dale Uitgevers. 

2 etymologiebank. (sd). Trefwoord Boterham. Opgehaald van etymologiebank: http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/boterham

3 Nederlands Bakkerijmuseum. (sd). Wat is brood. Opgehaald van Bakkerij Wiki: http://www.bakkerijwiki.nl/index.php?t=7&h=56&s=199